Her "Güzel" Dediğimde Altında Ne Olduğunu Çözmeye Başladım

Bir kural ortaya çıkardım kendim için. Her subjektif tabir, aslında objektif ifadelerin orkestrasyonudur. Orkestrasyon priority'lere göre, priority'ler değerlere göre, değerler de eksikliklere ve koşullara göre ortaya çıkar.

"Güzel" subjektif görünür. Ama açtığında altında objektif metrikler var: simetri, oran, aşinalık, yenilik, kişisel geçmiş, kültürel context. Her biri belirli bir ağırlıkla işliyor. O ağırlıkları priority'lerin belirler, priority'lerini değerlerin, değerlerini eksikliklerin.

"Güzel" diye bir his değil aslında. Belirli koşullarda belirli ağırlıklarla çalışan bir hesap. Sonucu bir his olarak yaşıyorsun, ama altında deterministik bir orkestrasyon var.

Bunu fark ettiğimden beri kendimi sürekli modellemeye çalışıyorum. Hangi subjektif tabirimin altında ne var? "Bu kişiyi seviyorum" derken hangi objektifler hangi ağırlıkta? "Bu sıkıcı" derken neden sıkıcı, hangi koşul karşılanmıyor?

Bir süre sonra şunu gördüm: dar boğazlarım var — belirli metriklerin ağırlığı çok yüksek, başkalarınınki çok düşük. Bu beni belirli durumlarda zayıf yapıyor. Mesela "yapısal derinlik" çok yüksek ağırlıkta, "sosyal akışkanlık" çok düşük. Bu seçim değil, mevcut konfigürasyon.

İnsanlar arasında bir şey hissetmediğim anlar oluyor. Çoğu insan bunu "duygusuzluk" sanır. Değil. Sadece o ortamda yüksek ağırlıklı metriklerim karşılanmıyor. Sistem ateşlenmiyor; eksik olan ben değilim, mismatch var.

İnsanların neden bir şey hissettiklerini de anlamlandırmaya çalışıyorum. Bir şarkı duydu, ağladı. Hangi objektifler ne ağırlıkta birleşti de bu sonuç çıktı? Çoğu zaman onun çocukluğunda, geçmişinde, eksikliklerinde bir şey var. Onun konfigürasyonu farklı; o konfigürasyonda o şarkı ateşliyor.

Bu yaklaşımın bir tehlikesi var. Her şeyi hesaplanabilir gibi göstermek. Oysa bazı şeyler ölçülmüyor, ya da ölçtüğümüzü sandığımız şey gerçek değişken değil. Bu sınırı kabul ediyorum.

Ama yine de bir model olmadan yaşamak imkansız. Soru şu: modelin var olduğunu kabul edip görünür mü yapacaksın, yoksa görünmez kalmasına izin verip ona göre tepki mi vereceksin?

Birincisi yorucu. İkincisi tehlikeli.

Şu an yorgun olmayı tercih ediyorum.